AI Act artikel 4: AI-geletterdheid op het werk, wat moet je als werkgever doen?
Wat vraagt AI Act artikel 4 na de Digital Omnibus van werkgevers? Uitleg over AI-geletterdheid, wie eronder valt, een stappenplan en wat je vastlegt.
Door Ingmar van Maurik · Founder & CEO, Making Moves
Kort antwoord
Artikel 4 van de AI Act vraagt organisaties die AI-systemen aanbieden of gebruiken om maatregelen te nemen die de ontwikkeling van AI-geletterdheid ondersteunen bij hun medewerkers en anderen die namens hen met AI werken. Sinds de Digital Omnibus on AI hoef je geen bepaald niveau te garanderen. Er is ook geen certificaat of testuitslag verplicht. Wat wel telt: dat je aantoonbaar iets doet wat past bij hoe AI in jouw organisatie wordt gebruikt.
In de praktijk betekent dat: weten wie welke AI gebruikt, per rol bepalen wat nodig is, gericht trainen en vastleggen wat je hebt gedaan.
*Dit artikel is algemene informatie en geen juridisch advies.*
Wat staat er nu in artikel 4?
Artikel 4 geldt sinds 2 februari 2025. In juli 2026 is de Digital Omnibus on AI, Verordening (EU) 2026/1744, gepubliceerd in het Publicatieblad van de EU. Die is eind juli 2026 in werking getreden en heeft de tekst van artikel 4 vervangen.
|---|---|---|
Daarnaast staat er nu dat de Europese Commissie en de lidstaten AI-geletterdheid ondersteunen, vooral voor het mkb.
Commentatoren beschrijven dit als een verschuiving van een resultaatsverplichting naar een inspanningsverplichting. Dat is een versoepeling, maar geen afschaffing. De plicht om maatregelen te nemen blijft bestaan.
Voor wie geldt het?
Artikel 4 geldt voor aanbieders (wie een AI-systeem ontwikkelt of op de markt brengt) en gebruiksverantwoordelijken (organisaties die een AI-systeem onder eigen verantwoordelijkheid professioneel gebruiken). Voor de meeste werkgevers is die tweede rol de relevante.
Wat betekent AI-geletterdheid in de praktijk?
De AI Act omschrijft AI-geletterdheid als de vaardigheden, kennis en het begrip om AI-systemen geïnformeerd in te zetten en je bewust te zijn van de kansen, de risico's en de mogelijke schade. Wat dat concreet vraagt, verschilt sterk per rol.
|---|---|---|
Een recruiter die AI gebruikt om vacatureteksten te schrijven, heeft iets anders nodig dan een ontwikkelaar die een screeningstool koppelt aan je ATS. Eén niveau voor iedereen past dus zelden.
Stappenplan voor werkgevers
1. Breng het AI-gebruik in kaart
Welke AI-tools worden gebruikt, door wie en waarvoor? Vraag het ook rechtstreeks aan teams. Veel gebruik is niet centraal ingekocht (shadow AI).
2. Bepaal rollen en het benodigde niveau
Deel medewerkers in naar de vier rollen hierboven. Leg per rol vast wat iemand minimaal moet weten en kunnen. Houd rekening met de context: AI in werving of klantcontact vraagt meer zorg dan AI voor interne notities.
3. Meet het huidige niveau per rol
Een nulmeting laat zien waar de echte gaten zitten. Dat kan met een korte vragenlijst, praktijkopdrachten of een gestructureerde scan. De Making Moves Team AI Skills Scan is één manier om per rol een baseline te krijgen. Die scan zit nu in een pilotfase. Lees in hoe je AI-vaardigheden test welke meetvormen werken en welke niet.
4. Train gericht
Gebruik de uitkomsten om per rol te kiezen: een korte basisinstructie voor algemene gebruikers, praktijkgerichte training voor power users, verdieping voor bouwers en beslissers.
5. Leg je maatregelen vast
Documenteer wat je hebt gedaan en waarom. Hieronder staat wat je minimaal vastlegt.
6. Herhaal
AI-tools en het gebruik ervan veranderen snel. Plan een vaste herhaling, bijvoorbeeld jaarlijks, en een extra check bij nieuwe tools of nieuwe rollen.
Waarom meten, als er geen niveau verplicht is?
De wet vraagt geen niveau. Toch helpt meten om drie redenen.
Meten is dus een middel, geen wettelijke eis. Een score is ook geen certificaat.
Wat leg je vast?
Ga zorgvuldig om met individuele scores. Ook daarop is de AVG van toepassing.
Veelgemaakte fouten
Veelgestelde vragen
Is AI-geletterdheid verplicht?
Ja, in de zin dat artikel 4 van de AI Act organisaties verplicht om maatregelen te nemen die de ontwikkeling van AI-geletterdheid ondersteunen. Sinds de Digital Omnibus hoef je geen bepaald niveau bij individuele medewerkers te garanderen.
Moeten medewerkers een certificaat halen?
Nee. De wet vraagt geen certificaat en geen specifieke testuitslag. Een meting of training kan wel helpen om je inspanning aan te tonen.
Geldt het ook voor kleine bedrijven?
Ja. Er is geen uitzondering op basis van omvang. Wat redelijk is, hangt wel af van hoe en hoeveel AI je gebruikt. De Europese Commissie en de lidstaten ondersteunen AI-geletterdheid, vooral voor het mkb.
Telt het gebruik van ChatGPT door medewerkers mee?
Ja, als medewerkers zulke tools voor hun werk gebruiken. Artikel 4 maakt geen onderscheid naar risicocategorie.
Wat is het verschil met de regels voor hoog-risico AI in werving?
Dat is een apart regime. AI-systemen die kandidaten analyseren of beoordelen bij werving en selectie zijn hoog-risico volgens bijlage III van de AI Act. Na de Digital Omnibus gelden die verplichtingen vanaf 2 december 2027. Daarnaast geldt de AVG nu al, bijvoorbeeld artikel 22 over besluiten die uitsluitend op geautomatiseerde verwerking zijn gebaseerd.
Hoe vaak moet je AI-geletterdheid opnieuw bekijken?
De wet noemt geen termijn. Een jaarlijkse herhaling en een extra check bij nieuwe tools of rollen is een praktisch uitgangspunt.
Samenvatting
Wil je weten waar jouw teams staan? Bekijk de Making Moves AI Skills assessment en de Team AI Skills Scan of neem contact op.