Psychometrie · 11 min leestijd

Integriteitstest bij werving: wat werkgevers moeten weten

Wat meet een integriteitstest, hoe goed voorspelt hij, kun je hem faken en hoe zet je hem zorgvuldig in? Met voorbeeldvragen en het verschil met een VOG.

Door Ingmar van Maurik · Founder & CEO, Making Moves

Kort antwoord

Een integriteitstest meet houdingen en eigenschappen die samenhangen met betrouwbaar gedrag op het werk, zoals regels naleven, eerlijk zijn en zorgvuldig werken. Hij voorspelt vooral contraproductief gedrag (zoals diefstal, verzuim en regelovertreding) en daarnaast werkprestaties. Integriteitstests laten doorgaans kleinere groepsverschillen zien dan capaciteitentests en voegen er voorspellende waarde aan toe. Zet hem transparant in, laat een lage score leiden tot een vervolgvraag in plaats van een automatische afwijzing, en zie hem niet als vervanging van wettelijke screening.

Dit artikel hoort bij onze complete gids over assessments in werving.

Wat is een integriteitstest?

Een integriteitstest is een gestandaardiseerde vragenlijst of opdracht waarmee je inschat hoe betrouwbaar iemand zich op het werk zal gedragen. Er zijn drie vormen:

VormVoorbeeldvraagSterkLet op

|---|---|---|---|

Openlijk"Iemand die een fout verzwijgt om een collega te beschermen, handelt begrijpelijk." (eens/oneens)Direct en goed onderzochtKan als beschuldigend voelen; doel duidelijk uitleggen Persoonlijkheidsgericht"Ik maak taken af, ook als niemand controleert."Voelt minder confronterendMeet indirect, via eigenschappen als zorgvuldigheid Scenario's"Je ziet dat de kassa niet sluitend is en een collega zegt dat je het moet laten. Wat doe je?"Concreet en functiegerichtMoet per sector worden ontwikkeld

Openlijke tests vragen direct naar houdingen tegenover regels, eerlijkheid en ongewenst gedrag. Persoonlijkheidsgerichte tests meten eigenschappen als zorgvuldigheid, stabiliteit en verdraagzaamheid, die samenhangen met betrouwbaar gedrag. Scenario's werken als een situational judgement test, met situaties uit de eigen werkpraktijk.

Wat voorspelt een integriteitstest?

Integriteitstests zijn ontwikkeld om contraproductief gedrag te voorspellen: diefstal, fraude, verzuim, regelovertreding en onveilig werken. Ze voorspellen daarnaast ook werkprestaties. De grote meta-analyse van Sackett, Zhang, Berry en Lievens (2022) schat de gemiddelde validiteit voor werkprestaties op ongeveer 0,31.

Er is wel wetenschappelijke discussie. Een vroege meta-analyse (Ones, Viswesvaran en Schmidt, 1993) vond hoge waarden, maar leunde sterk op onderzoek van testuitgevers. Een latere analyse met alleen onafhankelijke studies (Van Iddekinge en collega's, 2012) vond duidelijk lagere waarden. De les: vraag je leverancier om onafhankelijk onderzoek, en valideer bij voorkeur op je eigen data.

Twee eigenschappen maken de integriteitstest interessant:

  • Kleinere groepsverschillen. Integriteitstests laten doorgaans kleinere verschillen tussen groepen zien dan capaciteitentests.
  • Aanvullende waarde. Hij meet iets anders dan redeneervermogen en voegt daardoor voorspellende waarde toe aan een [capaciteitentest](/artikelen/cognitive-ability-test-hiring). Die combinatie kan zowel de voorspelling verbeteren als ongelijke uitkomsten verkleinen.

    • Kunnen kandidaten een integriteitstest faken?

    Kandidaten willen een goede indruk maken, en bij een integriteitstest is het "gewenste" antwoord vaak te raden. Volledig voorkomen kan niet, maar je kunt het beperken:

  • Forced-choice-vragen: kandidaten kiezen tussen twee even wenselijk klinkende uitspraken, zodat het "goede" antwoord minder duidelijk is.
  • Consistentiecontroles: vergelijkbare vragen op verschillende plekken laten zien of iemand consequent antwoordt.
  • Een eerlijke waarschuwing vooraf dat inconsistente of overdreven gunstige antwoorden opvallen. Dat alleen al vermindert faken.
  • Scenario's uit de eigen praktijk, waarbij het beste antwoord minder voor de hand ligt dan bij algemene stellingen.
  • Combineren met andere bronnen, zoals een gestructureerd interview en referenties.

    • Zorgvuldig en eerlijk inzetten

  • Leg het doel uit. Vertel kandidaten waarom je integriteit meet en hoe de uitslag wordt gebruikt. Openlijke vragen voelen anders al snel als een beschuldiging.
  • Geen automatische afwijzing. Laat een lage score leiden tot gerichte vervolgvragen in het interview, niet tot een afwijzing door het systeem. Volgens artikel 22 AVG mag een kandidaat niet uitsluitend op basis van geautomatiseerde verwerking worden afgewezen als dat hem aanmerkelijk treft.
  • Vraag alleen wat relevant is. Geen vragen over gezondheid, privéleven of andere onderwerpen die niets met de functie te maken hebben.
  • Integriteitstest is geen VOG. Een Verklaring Omtrent het Gedrag gaat over justitiële gegevens en is de wettelijke route daarvoor. Voor bijvoorbeeld beveiligingsfuncties gelden daarnaast eigen wettelijke screeningseisen. Een integriteitstest vult die aan, maar vervangt ze niet.
  • Monitor uitkomsten per groep, ook al zijn de verschillen doorgaans klein.

    • Wanneer is een integriteitstest zinvol?

    Vooral in functies waarin betrouwbaarheid direct gevolgen heeft:

  • Verantwoordelijkheid voor geld of goederen: retail, logistiek, kassa en magazijn.
  • Veiligheid en toezicht: beveiliging, transport, productie.
  • Vertrouwelijke gegevens: finance, HR, IT-beheer.
  • Zorg voor kwetsbare mensen: zorg, kinderopvang, onderwijs.

    • In functies waar die risico's beperkt zijn, voegt een integriteitstest weinig toe en kost hij vooral tijd van kandidaten.

    Waar in het proces?

    Een integriteitstest is kort (meestal vijftien tot dertig minuten) en past daardoor goed in een pre-assessment bij veel instroom, naast bijvoorbeeld een korte situational judgement test. Gebruik de uitkomst om te prioriteren en door te vragen, niet als harde knock-out. Welke combinatie per functie werkt, lees je in de gids over assessments.

    Standaard of op maat?

    Standaard integriteitstests zijn breed inzetbaar, maar algemeen geformuleerd. Een integriteitstest op maat gebruikt scenario's uit jouw sector: een beveiliger die een collega een stap in het protocol ziet overslaan, een magazijnmedewerker met een voorraadverschil, een zorgmedewerker met een vertrouwelijk dossier. Zulke scenario's voelen voor kandidaten logischer, zijn minder makkelijk te faken en sluiten aan op wat in jouw organisatie echt telt. Hoe je ze valideert, lees je in wat een assessment valide en betrouwbaar maakt. Bekijk ook hoe we assessments op maat ontwikkelen.

    Veelgestelde vragen

    Wat is een integriteitstest?

    Een gestandaardiseerde vragenlijst of opdracht die inschat hoe betrouwbaar iemand zich op het werk zal gedragen, bijvoorbeeld rond regels naleven, eerlijkheid en zorgvuldigheid.

    Kun je een integriteitstest faken?

    Deels. Kandidaten kunnen gewenste antwoorden proberen te geven. Forced-choice-vragen, consistentiecontroles, een waarschuwing vooraf en praktijkscenario's beperken dat, en een combinatie met andere bronnen vangt de rest op.

    Is een integriteitstest discriminerend?

    Integriteitstests laten doorgaans kleinere groepsverschillen zien dan capaciteitentests. Monitor de uitkomsten in je eigen kandidatenpool toch altijd, en gebruik de test niet als enige criterium.

    Mag een werkgever een integriteitstest afnemen?

    Ja, als de test relevant is voor de functie, kandidaten vooraf worden geïnformeerd, je alleen noodzakelijke gegevens verwerkt volgens de AVG en een mens de beslissing neemt.

    Wat is het verschil tussen een integriteitstest en een VOG?

    Een VOG gaat over justitiële gegevens en wordt door de overheid afgegeven. Een integriteitstest meet houdingen en eigenschappen. Ze vullen elkaar aan; de test vervangt de VOG niet.

    Hoe lang duurt een integriteitstest?

    Meestal vijftien tot dertig minuten.

    Samenvatting

  • Een integriteitstest meet houdingen en eigenschappen die samenhangen met betrouwbaar gedrag.
  • Hij voorspelt vooral contraproductief gedrag en daarnaast werkprestaties; vraag naar onafhankelijk onderzoek.
  • Hij laat doorgaans kleinere groepsverschillen zien en vult een capaciteitentest goed aan.
  • Beperk faken met forced-choice, consistentiecontroles en praktijkscenario's.
  • Wees transparant, laat een lage score leiden tot vervolgvragen en zie de test niet als vervanging van een VOG.

    • Wil je een integriteitstest met scenario's uit jouw sector? Bekijk hoe we assessments op maat ontwikkelen of neem contact op.

    Plan intake gesprek · Bekijk ons AI Hiring Systeem